قاسمى حسينى گنابادى
60
شاه اسماعيل نامه ( فارسى )
در حوالى اين درياچه ساكن بود ، براى تجديد قوا و به دست آوردن قدرت جنگىاش ، تصميم گرفت كه با اسماعيل از در دوستى برآيد ، به همين سبب اسماعيل را به اردوى خود دعوت كرد و وى نيز جانب احتياط را از دست نداد و برخى از صوفيان را به مهمانى فرستاد 50 ولى خود نرفت . اسماعيل چون احساس خطر مىكرد ، شبانه با ياران خود به قوزاولام 51 رفت . حسن بارانى چون از رفتن اسماعيل خبردار شد ، تعقيبش كرد . امّا سرانجام ، به دست اسماعيل كشته شد 52 . نبرد اسماعيل با منتش ، حاكم قلعهء شورهگل ، از جمله وقايعى است كه در حدود 906 ق اتفاق افتاد . نبرد از آنجا برخاست كه منتش ، قراچه الياس بايبوردلو و صوفيان عثمانى همراه وى را ، كه قصد داشتند به اردوى اسماعيل بپيوندند ، به خدعه غارت كرد . قراچه الياس و همراهانش به زحمت موفّق به فرار شدند و خود را در قوزاولام به اسماعيل رساندند . اسماعيل نيز به جبران بىادبى حاكم قلعه ، قلعه را محاصره كرد . منتش پيشتر فرار كرده بود و اسماعيل نتوانست قلعه را تسخير كند . اين قلعه در وقتى كه اسماعيل عازم حمله به شروان بود به دست الياس بيك ايغوت اوغلى گشوده شد و وى اسيران را به نزد اسماعيل فرستاد و او به آنان امان داد . منتش چون بزرگوارى رهبر صوفيان را ديد خود را تسليم كرد و عذر خواست و اسماعيل نيز او را بخشيد و نگهبانى قلعه را به او سپرد 53 . قاسمى در ابياتى با عنوان « توجّه نمودن شاه عالمپناه به جانب حصارى كه در نواحى شيروان بوده و وى را مسخر گردانيدن به عنايت الهى » به قلعهاى مستحكم و حصين اشاره كرده است كه اسماعيل با زحمت بسيار موفّق به گشودن آن شد و امانخواهان اسير شده را بخشيد . متأسّفانه قاسمى هيچ اشارهاى به نام قلعه نكرده است . امّا ذكر دو موضوع در اين قسمت از شعر قاسمى سبب مىشود تا خواننده ، اين داستان را همان فتح قلعهء منتش بداند . اوّل اينكه ، استحكام قلعهء شورهگل به حدّى بود كه اسماعيل براى بار نخست نتوانست آن را بگشايد و در زمانى ديگر ( به سعى الياس بيك ايغوت اوغلى ) گشوده شد . نشانهء ديگر در يكى دانستن اين داستان با حادثهء قلعهء شورهگل ، بخشيدن اسراى قلعه است كه به دست اسماعيل صورت گرفت و اين دو مطلب در شعر قاسمى آمده است . اين نكته نيز شايان ذكر است كه ترتيب قرار گرفتن اين داستان در تمامى نسخهها پس از ذكر محاربهء اسماعيل با فرّخيسار شروانشاه آمده است و حال آنكه در منابع ديگر ، اين مطلب پيش از محاربه ، زمانى كه اسماعيل به سمت شروان خروج كرده